Karıştırarak çalışmak: konuları neden bir arada öğrenmek daha iyi sonuç verir

Interleaving, farklı konu veya soru türlerini tek bir çalışma oturumunda karıştırmak demek. Yani bir konuyu akıcı hale gelinceye kadar üzerine üzerine çalışıp sonra bir sonrakine geçmek yerine hepsini birbirine katıyorsunuz. O anda daha zor hissettiriyor. Bu da aslında neden işe yaradığının bir parçası.

Çoğumuz farkında bile olmadan tam tersini yapıyoruz. Bir konu seçiyoruz, kolay gelene kadar üzerine yıkılıyoruz, sonra bir sonrakine geçiyoruz. Buna blok çalışma deniyor ve gerçekten rahat hissettiriyor. Ama rahatlık ile öğrenme çoğu zaman birbirinin tam tersi yönlere işaret ediyor.

Blok çalışma ile karma çalışma arasındaki fark

Fark yalnızca konuları hangi sırayla çalıştığınla ilgili.

Blok çalışmada aynı türdeki sorular bir arada geliyor: AAAA, sonra BBBB, sonra CCCC. Aynı soru türü üst üste geliyor ve ancak ondan sonra geçiş yapıyorsunuz.

Karma çalışmada ise hepsi birbirine karışıyor: ABCA, CBAC, BACB. Sorular aynı, toplam tekrar sayısı da aynı. Sadece sıra farklı.

İşte şaşırtıcı kısım: blok çalışmak daha iyi hissettiriyor.

Arka arkaya dördüncü matematik sorusunu çözerken bir ritme giriyorsunuz. Cevaplar daha hızlı geliyor ve beyin bu akıcılığı "öğreniyorum" sinyali olarak okuyor.

Ama bu akıcılık büyük ölçüde kısa vadeli. Aslında yöntemi her seferinde sıfırdan çağırmıyorsunuz. Zaten yüklenmiş olanı tekrar çalıştırıyorsunuz.

Asıl sınav yarın bile aynı şeyi yapıp yapamayacağınız, hem de her şeyin ortasında.

Karıştırarak çalışmak neden işe yarıyor

İki temel nedeni var:

• Hangi yöntemi kullanacağını seçmek zorunda kalıyorsun. Blok çalışma, sınavdaki en zor adımı atlıyor: hangi yaklaşımın geçerli olduğunu bulmak.
• Farkları gün yüzüne çıkarıyor. Benzer konular yan yana geldiğinde, neden birinin bu kuralı gerektirip diğerinin bir başkasını gerektirdiğini gerçekten fark ediyorsunuz.

Birinci nedenden başlayalım. Arka arkaya yirmi geometri sorusu çözdüğünde bunun geometri olduğunu zaten biliyorsun. Hiçbir zaman "dur, bu ne tür bir soru?" diye sormak zorunda kalmıyorsun. Test sayfası sana söyledi.

Ama YKS sana söylemez. Önüne karışık bir yığın koyar ve ilk, en zor adım hangi yöntemin uyduğunu bulmaktır.

Karma çalışma bu adımı her seferinde zorla. Her soru için çözmeye başlamadan önce onu ölçüp biçiyorsunuz. Bu daha zor ve zaten sınavın ölçtüğü tam da bu beceri. Araştırmacılar bu tür yararlı zorluklara "arzu edilen güçlük" (desirable difficulty) diyor. Zorluk tam da amaç. Yanlış yaptığınızın işareti değil.

İkinci neden ise zıtlık. Konuları ayrı bloklarda çalışmak aralarındaki farkları gizliyor. Birbirine karıştırmak ise farkları ışıltıya çıkarıyor, böylece ikisini birbirine karıştırmayı bırakıyorsunuz.

Tüm bunlar aktif hatırlamayla, yani cevabı sayfada tanımak yerine kafanızdan çekmekle doğrudan bağlantılı. Daha kapsamlı bilgi için aktif hatırlama: gerçekten işe yarayan çalışma yöntemi yazısına bakabilirsiniz.

Araştırmalar aslında ne diyor

Interleaving gerçek, ama bazı yerlerde fazla satıldı. O yüzden dürüst versiyonu şu.

Matematik pratiği ve motor beceriler (spor antrenmanları, görsel sınıflandırma görevleri) üzerine yapılan çalışmalar, karma pratiğin blok pratiği iki konuda geride bıraktığını tekrar tekrar ortaya koydu:

• Uzun vadeli hatırlama (günler sonra hala yapabildiğiniz şeyler).
• Transfer, yani daha önce tam olarak o formda görmediğiniz yeni problemlerle başa çıkmak.

Bilinen ve ilginç bir ayrıntı da şu: katılımcılar neredeyse her zaman tam tersini öngörüyor. Karma çalışma grubu onları geçtikten hemen sonra bile blok çalışmanın daha iyi sonuç verdiğini düşünüyorlar.

Bir de küçük yazı var. Interleaving en çok şu koşullarda işe yarıyor:

• Konular birbiriyle ilişkili ve kolayca karıştırılabilir olduğunda.
• Her birinin temelini zaten kavramış olduğunuzda.

Birbirleriyle hiçbir ilgisi olmayan şeyleri karıştırırsanız ya da herhangi birini anlamadan önce karıştırmaya başlarsanız pek bir şey elde etmiyorsunuz. Bu, ilk kez karşılaşılan konular için değil, tekrar için bir araç.

Dolayısıyla adım basit: önce her konunun temelini öğren, sonra gözden geçirme aşamasında bunları karıştır.

Bir quiz veya destede nasıl karıştırsın

Bunun için bir sisteme ihtiyacın yok. Yalnızca sıralama yapmayı bırakman gerekiyor.

• Beş küçük defter yerine tek bir defter kullan. Üç konu aynı ders ya da aynı sınava aitse, hepsini tek bir defterde tutun. Böylece tekrar yaparken kendiğinden hepsinden çekiyorsunuz. (Bunu daha ayrıntılı anlatan çalışma notlarını deftere göre nasıl düzenlersin yazısına bakabilirsiniz.)
• Karıştırmayı bir quize yaptır. Tam bir defterden oluşturulan bir deneme quizi, materyalin tamamından belirli bir sıra olmaksızın soru çekiyor. Bu zaten interleaving, otomatik olarak. Tekrar okumak yerine kendi notlarından deneme quizi oluşturmanın tam da değeri bu.
• Temalı desteler yerine tek destesi karıştır. Karma bir defterdeki flashcardlar, çevirirken konular arasında atlıyor. Böylece her kartı cevaplamadan önce ne olduğunu tanımak zorunda kalıyorsunuz. Flashcardların notlarınızdan kendiliğinden oluşmasına izin verip tüm seti karışık bir geçişte gözden geçirebilirsiniz.
• Daha zor hissettireceğini baştan kabul et. İnsanların yanıldığı yer tam burası. Karma oturumlar, blok olanlara göre daha yavaş ve daha hatalı hissettiriyor. Bu his başarısızlık değil. Daha zor ve daha yararlı pratik yaptığının işareti.

Blok çalışmanın hala anlamlı olduğu durumlar

Interleaving her yerde uygulayabileceğin bir kural değil. Bazen düz bir blok doğru tercih olabiliyor:

• Konu tamamen yeniyse. Karıştırmanın bir anlamı olması için önce temel kalıbı birkaç tekrarla oluşturman gerekiyor.
• Bir işlemi otomatikleştiriyorsan. Belirli bir formül ya da fiil çekimi üst üste tekrar edilebilir.

Basit bir kural: öğrenmek için blok, pekiştirmek için karıştır. Yeni olan bir şeyle karşılaştığında kısa ve odaklı bir blok yap, sonra onu karma tekrara dahil et.

Kalıcı öğrenmenin büyük bölümü zaten o karma tekrarda gerçekleşiyor. Bu yöntem tekrarları zamana yayarak pekiştirme ile çok doğal örtüşüyor: konuları karıştır, oturumları aralıklı tut ve istediğinden biraz daha zor hissetmesine izin ver. O rahatsızlık genellikle bir şeylerin gerçekten yerleştiğine işaret ediyor.

Frequently asked questions

Çalışmada interleaving (araya karıştırma) nedir?

Interleaving, tek tip soru üzerine üst üste çalışmak yerine farklı konu ve soru türlerini aynı oturumda karıştırmak demek. Yani 20 A sorusu, ardından 20 B sorusu yerine şöyle gidiyorsunuz: A, C, B, A, C. Zor hissettiriyor, ama öğrenme çok daha kalıcı oluyor ve yeni problemlere uyarlanması da kolaylaşıyor.

Interleaving, blok çalışmaktan daha mı iyi?

Doğru yöntemi seçmeyi gerektiren becerilerin çoğunda evet. Blok çalışmak o an daha akıcı hissettiriyor, ancak motor beceriler ve matematik pratiği üzerine yapılan araştırmalar, karıştırmalı çalışmanın uzun vadede daha iyi hatırlama ve transfer sağladığını gösteriyor. Zorlayan tarafı da var: süreç zor hissettirdiğinden insanlar çok erken bırakıyor.

Interleaving'e nasıl başlayabilirim?

Temelini öğrendiğin iki veya üç ilgili konuyu seç, sonra bunları blok blok değil karma sırayla çalış. Karışık bir quiz ya da karıştırılmış tek bir flashcard destesi bunu zaten otomatik olarak yapıyor. Oturumları kısa tut ve blok çalışmaya göre yavaş ilerliyormuşsun gibi hissedersen endişelenme.